Najczęściej zadawane pytania

Jestem magistrem psychologii oraz psychoterapeutką w trakcie 4-letniego szkolenia psychoterapeutycznego w nurcie psychodynamicznym. Ukończyłam również dwuletnie Psychodynamiczne Studium Socjoterapii i Psychoterapii w Krakowskim Centrum Psychodynamicznym.

Prowadzę konsultacje psychologiczne, zajmuję się diagnostyką psychologiczną i osobowościową, diagnozą ADHD u osób dorosłych oraz psychoterapią w nurcie psychodynamicznym.

Mam również doświadczenie zawodowe zdobyte w Ośrodku Interwencji Kryzysowej, gdzie pracuję z osobami znajdującymi się w ostrych kryzysach życiowych, po doświadczeniach traumatycznych oraz w sytuacjach nagłego pogorszenia funkcjonowania.

Pracuję stacjonarnie w Toruniu, Gdańsku i Gdyni oraz oferuję możliwość pracy online.

Psychoterapia psychodynamiczna koncentruje się na lepszym rozumieniu własnych emocji, potrzeb, sposobów reagowania i relacji z innymi ludźmi.

W trakcie terapii przyglądamy się zarówno aktualnym trudnościom, jak i powtarzającym się wzorcom funkcjonowania. Znaczenie mogą mieć wcześniejsze doświadczenia, sposób przeżywania relacji oraz mechanizmy radzenia sobie, które nie zawsze są w pełni świadome.

Istotnym elementem psychoterapii psychodynamicznej jest relacja terapeutyczna. W bezpiecznych i jasno określonych ramach można przyglądać się temu, jak osoba przeżywa bliskość, dystans, zależność, złość, lęk czy poczucie własnej wartości.

Psychoterapia nie polega na udzielaniu gotowych rad. Jest procesem, który pozwala stopniowo lepiej rozumieć źródła trudności i pracować nad utrwalonymi sposobami funkcjonowania.

Konsultacja psychologiczna ma zazwyczaj określony i ograniczony cel. Służy poznaniu sytuacji osoby zgłaszającej się po pomoc, uporządkowaniu trudności oraz ustaleniu, jaka forma dalszego postępowania może być najbardziej odpowiednia.

Psychoterapia jest natomiast regularnym procesem terapeutycznym, którego celem jest praca nad trudnościami emocjonalnymi, sposobem funkcjonowania oraz utrwalonymi wzorcami przeżywania i budowania relacji.

Konsultacja nie musi prowadzić do rozpoczęcia psychoterapii. W jej wyniku może okazać się, że bardziej wskazana jest diagnostyka psychologiczna, konsultacja psychiatryczna, interwencja kryzysowa lub inna forma pomocy.

Nie.

Nie trzeba samodzielnie stawiać sobie diagnozy ani wiedzieć przed pierwszym spotkaniem, czy potrzebna jest psychoterapia, diagnostyka czy konsultacja.

Pierwsza konsultacja może służyć właśnie uporządkowaniu sytuacji: określeniu najważniejszych trudności, ich historii oraz wpływu na codzienne funkcjonowanie.

Na tej podstawie można ustalić dalsze kroki i odpowiednią formę pomocy.

Pierwsze spotkanie ma przede wszystkim charakter konsultacyjny. Rozmawiamy o powodach zgłoszenia, aktualnych trudnościach, ich nasileniu i czasie trwania oraz o ważnych doświadczeniach, które mogą mieć znaczenie dla obecnego funkcjonowania.

W zależności od sytuacji może pojawić się potrzeba pogłębionej diagnostyki, rozpoczęcia psychoterapii, konsultacji psychiatrycznej lub innej formy pomocy.

Celem pierwszego spotkania nie jest postawienie rozpoznania za wszelką cenę, ale możliwie rzetelne określenie problemu i dobranie odpowiedniego dalszego postępowania.

Nie ma jednej długości psychoterapii odpowiedniej dla każdej osoby.

Czas trwania procesu zależy między innymi od rodzaju i nasilenia trudności, ich historii, celów terapii oraz sposobu funkcjonowania osoby zgłaszającej się po pomoc.

Psychoterapia psychodynamiczna jest zazwyczaj procesem wymagającym regularności i czasu. Na początku najważniejsze jest rozpoznanie problemu i ustalenie, jaki rodzaj pracy będzie odpowiedni.

Diagnoza psychologiczna jest procesem, a nie pojedynczym testem.

Jej przebieg zależy przede wszystkim od pytania diagnostycznego, czyli od tego, co chcemy dokładnie ocenić lub wyjaśnić. W zależności od celu diagnoza może obejmować wywiad psychologiczny, analizę historii funkcjonowania, obserwację kliniczną oraz odpowiednio dobrane narzędzia psychologiczne.

W pracy diagnostycznej korzystam z profesjonalnych, standaryzowanych metod. W zależności od sytuacji mogą być wykorzystywane między innymi MMPI-2, SCID-5, PID-5, NEO-PI-R, a także inne odpowiednie narzędzia diagnostyczne.

Nie każda osoba potrzebuje wykonania wszystkich testów. Dobór metod powinien wynikać z celu diagnozy i indywidualnej sytuacji osoby badanej.

Nie.

Są to narzędzia o różnym przeznaczeniu i nie stanowią jednego obowiązkowego pakietu diagnostycznego.

Przed rozpoczęciem badania ustalany jest przede wszystkim cel diagnozy. Dopiero na tej podstawie dobierane są odpowiednie wywiady, kwestionariusze i testy.

W niektórych przypadkach potrzebna będzie pogłębiona diagnoza kliniczna, w innych przede wszystkim ocena funkcjonowania osobowościowego. Czasami wystarczające będą mniej rozbudowane metody.

MMPI-2 jest szeroko stosowanym narzędziem wykorzystywanym w pogłębionej ocenie funkcjonowania psychologicznego i klinicznego.

Może dostarczać informacji dotyczących między innymi funkcjonowania emocjonalnego, objawów psychicznych oraz określonych wzorców funkcjonowania.

Istotną częścią badania są również skale pozwalające ocenić sposób udzielania odpowiedzi. Dzięki temu wynik nie jest interpretowany wyłącznie na podstawie pojedynczych wartości.

MMPI-2 nie jest testem, który samodzielnie odpowiada na pytanie „co mi jest”. Jego wyniki wymagają profesjonalnej interpretacji oraz odniesienia do wywiadu i pozostałych informacji z procesu diagnostycznego.

W niektórych sytuacjach psychiatra może skierować pacjenta na pogłębioną diagnozę psychologiczną, w tym badanie MMPI-2.

Może to mieć związek z potrzebą dokładniejszej oceny funkcjonowania psychicznego, osobowościowego lub klinicznego albo z potrzebą uzupełnienia informacji potrzebnych do dalszego postępowania.

Jeżeli zgłaszasz się z zaleceniem wykonania MMPI-2, podczas konsultacji można omówić cel badania i ustalić, jaki zakres diagnozy będzie odpowiedni.

SCID-5 jest ustrukturyzowanym lub częściowo ustrukturyzowanym wywiadem klinicznym służącym do systematycznej oceny określonych rozpoznań zgodnych z kryteriami DSM-5.

Nie jest to klasyczny test, w którym pacjent otrzymuje jedynie zestaw pytań do samodzielnego wypełnienia. Wywiad jest prowadzony przez specjalistę według określonej struktury.

Istnieją różne wersje SCID-5, przeznaczone do oceny różnych obszarów diagnostycznych. Właściwa wersja zależy od celu badania.

SCID-5 może być ważnym elementem pogłębionej diagnostyki klinicznej, ale nie zastępuje całościowej oceny funkcjonowania.

SCID-5 może być wykorzystywany wtedy, gdy potrzebna jest uporządkowana i pogłębiona ocena określonych objawów oraz kryteriów diagnostycznych.

Jeżeli zgłaszasz się na badanie po rekomendacji psychiatry, przed rozpoczęciem wywiadu można określić jego zakres i cel oraz ustalić, czy potrzebne są również dodatkowe metody diagnostyczne.

PID-5 jest narzędziem służącym do wymiarowej oceny cech osobowości.

Pozwala określić nasilenie różnych cech związanych między innymi z regulacją emocji, funkcjonowaniem interpersonalnym, impulsywnością, wycofaniem czy sposobem reagowania na otoczenie.

Wynik PID-5 przedstawia profil cech, a nie prostą etykietę diagnostyczną. Dlatego powinien być interpretowany w połączeniu z wywiadem i innymi informacjami klinicznymi.

NEO-PI-R jest narzędziem przeznaczonym do oceny cech osobowości w modelu Wielkiej Piątki.

Pozwala na bardziej szczegółowy opis względnie trwałych cech związanych między innymi z emocjonalnością, sposobem nawiązywania relacji, aktywnością, otwartością na doświadczenia czy organizacją własnego działania.

NEO-PI-R może być pomocny wtedy, gdy celem jest pogłębione poznanie struktury i cech osobowości. Nie jest natomiast narzędziem przeznaczonym do samodzielnego rozpoznawania zaburzeń psychicznych.

Oba narzędzia dotyczą osobowości, ale mają inne zastosowanie.

NEO-PI-R służy przede wszystkim do szczegółowego opisu cech osobowości w ramach modelu Wielkiej Piątki.

PID-5 koncentruje się na wymiarowych cechach osobowości istotnych z perspektywy klinicznej i diagnostycznej.

To, które narzędzie jest bardziej odpowiednie, zależy od pytania, na które ma odpowiedzieć diagnoza.

Nie.

Diagnoza osobowości może mieć różne cele.

Może służyć lepszemu poznaniu względnie trwałych cech i sposobu funkcjonowania osoby, pogłębieniu rozumienia trudności emocjonalnych i relacyjnych albo ocenie cech istotnych z punktu widzenia diagnostyki klinicznej.

Ocena cech osobowości nie jest więc równoznaczna z poszukiwaniem zaburzenia osobowości.

Nie.

Test psychologiczny jest jednym ze źródeł informacji w procesie diagnostycznym.

Wyniki należy zestawić z wywiadem, historią funkcjonowania, aktualnymi trudnościami i – w zależności od sytuacji – innymi metodami diagnostycznymi.

Dlatego nie kieruję się zasadą „im więcej testów, tym lepiej”. Ważniejsze jest odpowiednie dobranie metod i ich profesjonalna interpretacja.

W zależności od celu diagnoza może obejmować kilka etapów:

1. Wywiad i konsultacja diagnostyczna. Poznajemy aktualne trudności, ich historię, sposób funkcjonowania oraz ważne doświadczenia życiowe.
2. Określenie pytania diagnostycznego. Ustalamy, co dokładnie chcemy ocenić lub wyjaśnić.
3. Dobór metod. Na tej podstawie dobierane są odpowiednie wywiady, kwestionariusze i testy psychologiczne.
4. Badanie. Przeprowadzane są wybrane elementy diagnozy zgodnie z procedurami właściwymi dla poszczególnych narzędzi.
5. Integracja informacji. Wyniki testów są analizowane razem z informacjami z wywiadu i obserwacji.
6. Omówienie wyników. Wnioski są przedstawiane w sposób zrozumiały, wraz z informacją o tym, co wynika z diagnozy i jakie dalsze kroki mogą być zasadne.

Diagnoza ADHD u osoby dorosłej wymaga oceny zarówno obecnych trudności, jak i historii funkcjonowania od okresu dzieciństwa.

Analizowane są między innymi objawy związane z uwagą, impulsywnością i nadruchliwością oraz ich wpływ na funkcjonowanie w różnych obszarach życia – między innymi w pracy, nauce, relacjach i codziennych obowiązkach.

W procesie diagnostycznym wykorzystuję DIVA-5 – ustrukturyzowany wywiad dotyczący objawów ADHD u osób dorosłych.

DIVA-5 jest jednym z elementów diagnozy. Całościowa ocena powinna uwzględniać również historię rozwoju, aktualne funkcjonowanie oraz inne możliwe przyczyny zgłaszanych trudności.

DIVA-5 pozwala w uporządkowany sposób przeanalizować objawy ADHD w dzieciństwie i dorosłości.

Podczas wywiadu omawiane są między innymi trudności z koncentracją, organizacją, planowaniem, zapominaniem, impulsywnością i nadruchliwością.

Ważne jest nie tylko to, czy osoba rozpoznaje u siebie określony objaw, ale również jak przejawiał się on w praktyce oraz czy wpływał na funkcjonowanie w różnych sytuacjach.

Dlatego diagnoza ADHD nie sprowadza się do krótkiego testu przesiewowego.

Nie.

DIVA-5 jest ważnym narzędziem w procesie diagnostycznym, ale samo przeprowadzenie wywiadu nie powinno być utożsamiane z pełną diagnozą ADHD.

Należy uwzględnić między innymi historię objawów, ich wpływ na funkcjonowanie oraz możliwość występowania innych przyczyn podobnych trudności.

Celem diagnozy jest możliwie rzetelne ustalenie, co najlepiej wyjaśnia zgłaszane trudności.

ADHD jest zaburzeniem neurorozwojowym, dlatego historia funkcjonowania w dzieciństwie ma istotne znaczenie diagnostyczne.

Podczas diagnozy analizuje się między innymi to, czy charakterystyczne trudności były obecne już w dzieciństwie i jak wpływały na naukę, obowiązki, relacje oraz codzienne funkcjonowanie.

Brak formalnej diagnozy ADHD w dzieciństwie nie oznacza, że nie można przeprowadzić diagnostyki w dorosłości.

Tak.

Dobre funkcjonowanie w jednym obszarze życia nie wyklucza występowania ADHD.

Niektóre osoby przez lata wypracowują strategie kompensacyjne, funkcjonują w dobrze dopasowanym środowisku lub otrzymują odpowiednie wsparcie.

Trudności mogą stać się bardziej widoczne, gdy rośnie liczba obowiązków lub zmieniają się wymagania – na przykład po rozpoczęciu studiów, zmianie pracy, awansie czy pojawieniu się nowych obowiązków rodzinnych.

Diagnoza może być wskazana dla osoby dorosłej, która od dłuższego czasu doświadcza między innymi:

• trudności z koncentracją,
• łatwego rozpraszania się,
• problemów z organizacją i planowaniem,
• częstego zapominania,
• trudności z rozpoczęciem lub kończeniem zadań,
• impulsywności,
• problemów z regulowaniem aktywności,
• poczucia chaosu w codziennym funkcjonowaniu.

Występowanie takich objawów nie oznacza automatycznie ADHD. Podobne trudności mogą towarzyszyć innym problemom psychicznym, przewlekłemu stresowi, zaburzeniom snu lub kryzysowi.

Dlatego diagnoza powinna obejmować szerszą ocenę funkcjonowania.

Interwencja kryzysowa to forma pomocy skierowana do osoby, która znalazła się w sytuacji nagłego lub silnego przeciążenia psychicznego i ma trudność z poradzeniem sobie przy wykorzystaniu dotychczasowych sposobów.

Kryzys może pojawić się między innymi po nagłej stracie, rozstaniu, doświadczeniu przemocy, wypadku, wydarzeniu traumatycznym, poważnej zmianie życiowej lub innym zdarzeniu, które przekroczyło aktualne możliwości radzenia sobie.

Interwencja koncentruje się przede wszystkim na aktualnej sytuacji – rozpoznaniu najpilniejszych potrzeb, ocenie bezpieczeństwa, uporządkowaniu sytuacji oraz ustaleniu dalszego sposobu pomocy.

Warto rozważyć pilną pomoc psychologiczną, kiedy pojawia się nagłe i wyraźne pogorszenie funkcjonowania, a dotychczasowe sposoby radzenia sobie przestają wystarczać.

Sygnałami, że warto poszukać pomocy, mogą być między innymi:

• silny lęk lub napięcie,
• poczucie utraty kontroli,
• trudność w wykonywaniu podstawowych obowiązków,
• znaczne problemy ze snem,
• silne reakcje po traumatycznym wydarzeniu,
• poczucie całkowitego przytłoczenia,
• gwałtowne pogorszenie funkcjonowania po stracie lub innym nagłym wydarzeniu,
• myśli o śmierci lub samobójstwie.

Pierwszym krokiem jest uporządkowanie tego, co dzieje się obecnie.

Rozmawiamy o wydarzeniu, które doprowadziło do kryzysu, aktualnym stanie psychicznym, najpilniejszych trudnościach oraz dostępnych zasobach i źródłach wsparcia.

Celem nie jest rozwiązanie wszystkich problemów podczas jednego spotkania. W pierwszej kolejności chodzi o zwiększenie bezpieczeństwa, ograniczenie przeciążenia i ustalenie możliwych kolejnych kroków.

W zależności od sytuacji dalsza pomoc może obejmować kolejne spotkania interwencyjne, psychoterapię, konsultację psychiatryczną lub skierowanie do innej odpowiedniej formy pomocy.

Nie.

Interwencja kryzysowa koncentruje się przede wszystkim na aktualnym kryzysie, bezpieczeństwie i odzyskaniu podstawowej stabilności.

Psychoterapia jest procesem długofalowym, w którym można pracować nad utrwalonymi sposobami funkcjonowania, trudnościami emocjonalnymi, relacjami oraz źródłami problemów.

W niektórych sytuacjach interwencja kryzysowa może być pierwszym etapem pomocy, po którym można ocenić, czy potrzebna będzie dalsza psychoterapia.

Tak.

Reakcje na traumatyczne wydarzenia mogą mieć różny przebieg. Nie zawsze pojawiają się bezpośrednio po zdarzeniu, a czasami nasilają się dopiero po pewnym czasie.

Jeżeli utrzymują się silny lęk, napięcie, problemy ze snem, poczucie zagrożenia, nawracające wspomnienia lub trudności w codziennym funkcjonowaniu, warto skonsultować sytuację ze specjalistą.

Nie trzeba czekać, aż trudności staną się skrajnie nasilone.

Mam doświadczenie zawodowe zdobyte w Ośrodku Interwencji Kryzysowej.

Praca w OIK obejmowała kontakt z osobami znajdującymi się w sytuacjach nagłych kryzysów życiowych, po doświadczeniach traumatycznych oraz w okresach znacznego pogorszenia funkcjonowania.

To doświadczenie jest ważnym elementem mojego sposobu pracy – szczególnie w sytuacjach, w których potrzebne są jasne ramy, spokojna ocena sytuacji i skoncentrowanie się na tym, co jest najpilniejsze.

Spotkanie służące uporządkowaniu sytuacji, rozpoznaniu trudności i ustaleniu dalszego postępowania. Dowiedz się więcej

Indywidualnie zaplanowany proces diagnostyczny wykorzystujący wywiad oraz odpowiednio dobrane, profesjonalne narzędzia psychologiczne, między innymi MMPI-2, SCID-5, PID-5 czy NEO-PI-R. Dowiedz się więcej

Proces diagnostyczny obejmujący między innymi szczegółowy wywiad z wykorzystaniem DIVA-5 oraz ocenę historii i aktualnego funkcjonowania. Dowiedz się więcej

Regularna forma pracy skoncentrowana na rozumieniu trudności emocjonalnych, sposobów funkcjonowania i relacji oraz na stopniowej pracy nad ich źródłami. Dowiedz się więcej

Pomoc psychologiczna w sytuacji nagłego kryzysu, silnego przeciążenia psychicznego, straty lub doświadczenia traumatycznego. Dowiedz się więcej